واگذاري سهام در صنعت مس

براساس سياست‌هاي اقتصادي ايران(اصل 44 قانون اساسي) مبني بر واگذاري بيشتر شركت‌هاي دولتي به بخش خصوصي، عرضه سهام مس در تاريخ پانزدهم بهمن‌ماه 85 در تالار بورس اوراق بهادار به‌عنوان نخستين تجربه اجراي اصل 44 قانون اساسي كليد زده شد. در اين روز، 3 درصد سهم شركت ملي صنايع مس براي كشف قيمت وارد تالار بورس اوراق بهادار شد و تنها در مدت 4 ساعت، 2100 ميليارد تومان به ارزش مبادلات روزانه افزود. قيمت هر سهم مس 370 تومان فروخته شد. واگذاری سهام مس طی سال‌های بعد ادامه یافت و تاكنون، 5 ميليارد و 789 ميليون و 644 هزار و 600 عدد سهم (4/87 درصد كل سهام مس) فروخته شده و يك ميليارد و 238 ميليون و 638 هزار و 929 عدد سهم (39/21 درصد) براي ايميدرو باقي مانده است.


روند توليد مس در ايران

توليدات شركت‌هاي مس ايران شامل كنسانتره مس، كنسانتره موليبدن، مس آندي، مس تصفيه شده (مس كاتدي)، مفتول 8 ميليمتري، اسلب و اسيد سولفوريك است كه طي سال‌هاي گذشته روند رو به رشدي داشته است.

نگاهي به وضعيت توليد محصولات مس شركت ملي صنايع مس ايران از شروع بهره‌برداري تاكنون نشان مي‌دهد كه از سال 1360 تا پايان سال 88، در مجموع 10 ميليون و 180 هزار و 836 تن كنسانتره مس، 80 هزار و 499 تن كنسانتره موليبدن، 3 ميليون و 762 هزار و 453 تن مس آندي، 2 ميليون و 901 هزار و 648 تن مس كاتدي و يك ميليون و 342 هزار و 674 تن مفتول، اسلب و بيلت توليد شده است. جزئيات عملكرد توليد محصولات مس شركت ملي صنايع مس ايران مشخص مي‌كند كه طي سال‌هاي 60 تا 73 برابر 2 ميليون 683 هزار و 984 تن كنسانتره مس، 14 هزار و 306 تن كنسانتره موليبدن، 940 هزار و 353 تن مس آندي، 591 هزار و 987 تن مس كاتدي و 321 هزار و 847 تن مفتول، بيلت و اسلب توليد شده است.

در سال 1374 ميزان توليد كنسانتره مس 337 هزار و 668 تن، كنسانتره موليبدن يك هزار و 430 تن، مس آندي 121 هزار و 630 تن، مس كاتدي 92 هزار و 613 تن و مفتول، بيلت و اسلب 57 هزار و 720 تن بوده است.

اين ارقام، در سال 1375 برابر 362 هزار و 19 تن كنسانتره مس، 2 هزار و 112 تن كنسانتره موليبدن، 135 هزار و 341 تن مس كاتدي، 102 هزار و 39 تن مس كاتدي و 59 هزار و 259 تن مفتول، بيلت و اسلب ذكر شده است.

عملكرد توليد كنسانتره مس در سال 1376، 372 هزار و 637 تن، كنسانتره موليبدن 2 هزار و 897 تن، مس آندي 138 هزار و 407 تن، مس كاتدي 106 هزار و 286 تن و مفتول، بيلت و اسلب 57 هزار و 184 تن بوده است. در سال بعد از آن، 374 هزار و 823 تن كنسانتره مس، 4 هزار و 350 تن كنسانتره موليبدن، 150 هزار و 49 تن مس آندي، 129 هزار و 21 تن مس كاتدي و 46 هزار و 350 تن مفتول، بيلت و اسلب توليد شده است.

در سال 1378 عملكرد توليد كنسانتره مس 376 هزار و 672 تن، كنسانتره موليبدن 4 هزار و 674 تن، مس آندي 154 هزار و 232 تن، مس كاتدي 131 هزار و 765 تن و مفتول، بيلت و اسلب 64 هزار و 54 تن اعلام شده است.

بنابر گزارش وضعيت توليد محصولات مس شركت ملي صنايع مس، در سال 1379 آمار توليد كنسانتره مس به 378 هزار و 298 تن، كنسانتره موليبدن به 3 هزار و 543 تن، مس آندي به 181 هزار و 238 تن، مس كاتدي به 155 هزار و 856 تن و مفتول، بيلت و اسلب به 82 هزار و 312 تن رسيده است.

عملكرد توليد كنسانتره مس در سال 1380، برابر 409 هزار و 546 تن، كنسانتره موليبدن 4 هزار و 587 تن، مس آندي 181 هزار و 523 تن، مس كاتدي 152 هزار و 703 تن و مفتول، بيلت و اسلب 89 هزار و 914 تن ذكر شده است.

در سال 1381، شركت ملي صنايع مس 389 هزار و 793 تن كنسانتره مس، 4 هزار و 268 تن كنسانتره موليبدن، 171 هزار و 591 تن مس آندي، 143 هزار و 438 تن مس كاتدي و 91 هزار و 71 تن مفتول، بيلت و اسلب به توليد رسانده است. پس از آن در سال 1382، معادل 390 هزار و 952 تن كنسانتره مس، 4 هزار و 84 تن كنسانتره موليبدن، 168 هزار و 612 تن مس آندي، 145 هزار و 668 تن مس كاتدي و 93 هزار و 870 تن مفتول، بيلت و اسلب توليد شده است. در سال 1383، ميزان توليد كنسانتره مس 452 هزار و 386 تن، كنسانتره موليبدن 3 هزار و 367 تن، مس آندي 184 هزار و 813 تن، مس كاتدي 152 هزار و 462 تن و مفتول، بيلت و اسلب 69 هزار و 104 تن بوده است.

مطابق آمار، عملكرد توليد شركت ملي صنايع مس در سال 1384، معادل 539 هزار و 696 تن كنسانتره مس و 4 هزار و 754 تن كنسانتره موليبدن توليد شده است. علاوه بر آن كه 227 هزار و 231 تن مس آندي، 178 هزار و 36 تن مس كاتدي و 40 هزار و 260 تن مفتول، بيلت و اسلب توليد شده است.

اين گزارش در خصوص عملكرد توليد محصولات مس در سال 1385 حاكي از آن است كه در اين سال، 728 هزار و 975 تن كنسانتره مس و 6 هزار و 644 تن كنسانتره موليبدن توليد شده است.

عملكرد توليد مس آندي 244 هزار و 126 تن، مس كاتدي 200 هزار و 800 تن، مفتول، بيلت و اسلب هم 57 هزار و 330 تن عنوان شده است.

همچنين در سال 1386، به ميزان 818 هزار و 558 تن كنسانتره مس، 5 هزار و 827 تن كنسانتره موليبدن، 251 هزار و 484 تن مس آندي، 203 هزار و 2 تن مس كاتدي و 72 هزار و 953 تن مفتول، بيلت و اسلب توليد شده است.

در سال 1387، 683 هزار و 980 تن كنسانتره مس، 6 هزار و 597 تن كنسانتره موليبدن، 250 هزار و 581 تن مس آندي، 205 هزار و 718 تن مس كاتدي و 75 هزار و 296 تن مفتول، بيلت و اسلب توليد شده است.

در سال 1388نيز، 880 هزار و 849 تن كنسانتره مس، 261 هزار و 242 تن مس آندي، 210 هزار و 254 تن مس كاتدي، 7 هزار و 58 تن كنسانتره موليبدن، 64 هزار و 150 تن مفتول مسي و 315 تن كنسانتره فلزات گران‌بها توليد شده است.


نگاهي به طرح‌هاي توسعه‌اي صنعت مس در ايران

در راستاي توسعه صنعت مس، طرح جامع مس با هدف دستيابي به ظرفيت توليد 440 هزار تن مس كاتد تا پايان سال 93 در حال اجراست.

براي اين منظور، پروژه‌هاي مختلفي با سرمايه گذاري بيش از 2 هزار و 900 ميليارد تومان، تعريف و به اجرا گذاشته شده است.

از جمله اين پروژه‌ها، احداث كارخانه پالايشگاه مجتمع مس سونگون جهت توليد مس كاتدي به روش الكتروريفاينينگ به ظرفيت 100 هزار تن در سال است كه مطالعات مهندسي پايه آن به اتمام رسيده و در حال انجام مقدمات انتخاب پيمانكار جهت اجراي پروژه است. اين پروژه قرار است تا پايان سال 92 به بهره برداري برسد. پروژه ديگر، توسعه كارخانه ذوب خاتون آباد با هدف افزايش ظرفيت توليد از 80 هزارتن به 200 هزار تن آند حاصل از كنسانتره در سال است. در حال حاضر، مهندسي پايه اين پروژه انجام و پيش‌بيني مي‌شود تا سال 91 به اتمام برسد.

احداث کارخانه ليچينگ ميدوك از ديگر پروژه‌هاي شركت ملي صنايع مس است كه با هدف استحصال مس از کاني‌هاي اکسيدي و سولفيدي کم عيار از طريق فرآيندهاي هيدرومتالورژيکي براي توليد 5000 تن مس کاتدي در سال اجرا مي‌شود. در حال حاضر، عمليات اجرايي پروژه مذكور، شروع شده و تا سال 90 راه‌اندازي خواهد شد.

علاوه براين، توسعه كارخانه تغليظ سرچشمه فاز 2 با ظرفيت ٧ ميليون تن خاك ورودي در سال (معادل ٩00 تن خشك در ساعت) براي توسعه توليد كارخانه موجود تا 160 هزار تن کنسانتره 28درصد در سال، از ديگر پروژه‌هاست كه تا پايان سال 91 به بهره‌برداري خواهد رسيد. پروژه ديگر، احداث کارخانه ذوب مجتمع مس سونگون به ظرفيت 200 هزار تن آند حاصل از كنسانتره در سال است كه پيش‌بيني مي‌شود در سال91 به بهره‌برداري برسد. افزون براين، احداث کارخانه موليبدن سونگون از ديگر طرح‌هاي ياد شده است كه با هدف توليد كنسانتره موليبدن با عيار 54 درصد به ميزان 10 تن كنسانتره خشك در روز در حال اجراست. اين پروژه در سال 90 به پايان مي‌رسد.

احداث كارخانه اسيد سولفوريك سونگون به ظرفيت 750 هزار تن در سال ، از ديگر پروژه‌هاست كه با هدف گوگردزدايي از گازهاي خروجي كارخانه ذوب سونگون و تبديل آنها به اسيد سولفوريك در حال اجراست و در سال 92 راه‌اندازي خواهد شد. همچنين،توسعه تغليظ سونگون فاز 2 براي افزايش ظرفيت سالانه توليدكنسانتره با متوسط عيار 30 درصد به ميزان 150 هزار تن، از ديگر پروژه‌هاي پيش روي شركت ملي صنايع مس ايران است كه در سال 91 به بهره‌برداري مي‌رسد. تجهيز معدن و احداث كارخانه تغليظ معدن مس چهل كوره زاهدان به ظرفيت 300 هزار تن خاک سولفيدی و احداث كارخانه جهت توليد 17 هزار تن کنسانتره مس با متوسط عيار 20 درصد در سال، از ديگر طرح‌هاي در دست اجراي شركت ملي مس است كه در سال 92 به پايان مي‌رسد.

پروژه احداث كارخانه پالايشگاه خاتون‌آباد با هدف توليد مس كاتدي به روش الكتروريفاينينگ به ظرفيت سالانه 100 هزار تن در سال 92 به اتمام مي‌رسد. طراحي مهندسي پايه اين پروژه به پايان رسيده و در حال انجام مقدمات انتخاب پيمانكار جهت اجراي پروژه است. همچنين در همين منطقه، احداث كارخانه اسيد سولفوريك خاتون‌آباد به ظرفيت 750 هزار تن در سال در حال اجراست و هدف از آن، گوگردزدايي از گازهاي خروجي كارخانه ذوب مس خاتون‌آباد با تبديل آنها به اسيد سولفوريك است. اين پروژه در مرحله انجام مطالعات پايه است و تا سال 92 به بهره‌برداري مي‌رسد.

تجهيز معدن و احداث كارخانه تغليظ علي‌آباد يزد از جمله پروژه‌هاي در دست اجراي اين شركت است كه براساس آن، 5/2 ميليون تن خاک سولفيدي در سال استخراج خواهد شد و كارخانه ياد شده، سالانه 43 هزار تن کنسانتره مس با متوسط عيار 27 درصد توليد خواهد كرد.اين پروژه در سال92 به نتيجه خواهد رسيد. افزون براين، احداث نيروگاه 500 مگاواتي مس سرچشمه از ديگر پروژه‌هاي شركت ملي صنايع مس ايران است كه در سال 91 به پايان خواهد رسيد.

طرح جامع آب نيز با هدف تامين آب مورد نياز طرح‌هاي توسعه مجتمع مس سرچشمه است. با اجراي اين طرح، سيكل آبي مجتمع مذكور كاملا بسته شده و هيچ‌گونه آب آلوده اي به محدوده خارج از مجتمع تخليه نخواهد شد و به استانداردهاي محيطي درخصوص آب مصرفي دست خواهد يافت. پيش‌بيني مي شود اين طرح تا اواخر سال جاري به پايان رسد.


پروژه‌هاي بازسازي و نوسازي

شركت ملي صنايع مس علاوه بر طرح‌هاي توسعه‌اي، پروژه‌هاي بازسازي و نوسازي مس سرچشمه را شامل بازسازي و نوسازي معدن، بازسازي و نوسازي تغليظ، توسعه ذوب سرچشمه، بازسازي و نوسازي پالايشگاه، اصلاحات برق مجتمع، اصلاحات ذوب خاتون‌آباد، هيدرومتالوژي و پروژه گازرساني، از سال 86 به اجرا گذاشته است.

مجموع سرمايه‌گذاري براي اين پروژه‌ها حدود يك هزار و 75 ميليارد تومان است.



يوسف بهمن‌آبادي
معدن و توسعه